นายบำรุง สังข์ขาว รองผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา เป็นประธานในการประชุมคัดเลือกสุดยอดชุมชนต้นแบบเที่ยวชุมชนยลวิถีจังหวัดพะเยาประจำปีงบประมาณ 2568 ณ ห้องประชุมสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพะเยา อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา ตามที่กระทรวงวัฒนธรรมได้กำหนดดำเนินโครงการคัดเลือก 10 สุดยอดชุมชนต้นแบบเที่ยวชุมชนยลวิถี ประจำปีงบประมาณ 2568 โดยคัดเลือกชุมชนที่มีศักยภาพมีความพร้อมด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสร้างสรรค์ในทุกมิติจำนวน 10 ชุมชน จากทั่วประเทศ เพื่อประกาศยกย่อง เชิดชูเกียรติสร้างขวัญกำลังใจแก่ชุมชนและผู้ให้การสนับสนุนและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ให้เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายในวงกว้าง เกิดการพัฒนาต่อยอด ปลูกกระแสการท่องเที่ยววิถีชุมชน สร้างโอกาส สร้างรายได้ เสริมสร้างเศรษฐกิจฐานรากให้มีความเข้มแข็งอย่างยั่งยืน จังหวัดพะเยาได้ดำเนินการคัดเลือกชุมชนต้นแบบระดับจังหวัด โดยมีชุมชนเสนอผลงานเพื่อเข้าร่วมการคัดเลือกจำนวน 8 ชุมชน ประกอบด้วย ชุมชนท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมไทยลื้อเมืองมาง เมืองหย่วน อำเภอเชียงคำ เครือข่ายชุมชนท่องเที่ยวรอบกว๊านพะเยา อำเภอเมืองพะเยา ชุมชนท่องเที่ยวไทลื้อท่าฟ้า อำเภอเชียงม่วน  ชุมชนคุณธรรมวัดธรรมิการาม อำเภอปง  ชุมชนบ้านแม่อิง อำเภอภูกามยาว ชุมชนท่องเที่ยวอีสานล้านนา บ้านใหม่ราษฎร์บำรุง อำเภอดอกคำใต้ ชุมชนไทลื้อบ้านสถาน บ้านห้วยไฟวัฒนา อำเภอภูซาง และชุมชนบ้านป่าสักสามัคคี อำเภอแม่ใจ ซึ่งที่ประชุมมีมติเป็นเอกฉันท์ คัดเลือกชุมชนท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมไทลื้อเมืองมาง เมืองหย่วน อำเภอเชียงคำ เป็นตัวแทนจังหวัดพะเยา เข้ารับการคัดเลือกในระดับประเทศต่อไป

            สำหรับเกณฑ์ในการคัดเลือกประกอบด้วย การพัฒนาต่อยอดทุนทางวัฒนธรรมที่เป็นอัตลักษณ์เพื่อการท่องเที่ยวชุมชน ซึ่งจะต้องมีกลุ่มชาติพันธุ์ ภาษา การแต่งกาย ผลิตภัณฑ์บริการทางวัฒนธรรม อาหารหรืออัตลักษณ์ อื่นๆที่สามารถนำไปพัฒนาต่อยอดได้ การนำทุนทางวัฒนธรรมมาพัฒนาต่อยอดเพื่อการท่องเที่ยว มีตำนานความเชื่อหรือประวัติศาสตร์ของชุมชนที่สามารถพัฒนาต่อยอดได้ มีการพัฒนาต่อยอดอาหารพื้นถิ่นให้เป็นสำรับชุมชน รองรับนักท่องเที่ยว มีการพัฒนาต่อยอดผลิตภัณฑ์และบริการทางวัฒนธรรม มีการพัฒนาต่อยอดศิลปะการแสดง การบริหารจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสร้างสรรค์เพื่อความเข้มแข็งของชุมชนอย่างยั่งยืน มีแหล่งท่องเที่ยวและกิจกรรมท่องเที่ยว มีการเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ในรูปแบบต่างๆอย่างเป็นรูปธรรม เป็นต้น

            ชุมชนท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมไทลื้อเมืองมาง เมืองหย่วน ตั้งอยู่ที่ตำบลหย่วน อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา มีกลุ่มชาติพันธุ์ไทลื้อพยพมาจากสิบสองปันนา ยังคงรักษาวัฒนธรรมประเพณีดั้งเดิมไว้ มีการนับถือผีควบคู่กับพระพุทธศาสนา ดำรงชีวิตอยู่ด้วยกันอย่างสงบเรียบง่าย อนุรักษ์ สืบสานประเพณี วัฒนธรรม อัตลักษณ์ของชาวไทลื้อเมืองมางเมืองหย่วนให้คงอยู่ สตรีนิยมสวมเสื้อปั๊ดสีเข้ม เป็นเสื้อไม่มีกระดุมผูกเชือกกับเสื้อด้านซ้าย นุ่งซิ่นดำ เกล้ามวยผมไว้บนกระหม่อม เคียนหัวด้วยผ้าพื้นสีขาว หรือสีชมพู บุรุษนิยมสวมเสื้อแขนยาวทับด้วยเสื้อปาหรือเสื้อกั๊กปักลวดลายด้วยเลื่อม สวมกางเกงขายาวสีเดียวกับเสื้อ ต่อหัวกางเกงด้วยผ้าสีขาว เคียนหัวด้วยผ้าพื้นสีขาว หรือสีชมพู เมนูอาหารไทลื้อ เป็นสำหรับชุมชนที่สามารถพัฒนาต่อยอดได้ เช่น แอ่งแถะ จิ้นซ่ำพริก ลาบ เป็นต้น ใช้ภาษาไทยลื้อในชีวิตประจำวัน มีการแสดงการขับลื้อที่ใช้ภาษาไทยลื้อในการแสดง ผลิตภัณฑ์ผ้าทอไทลื้อสามารถพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรมอย่างหลากหลาย เช่น พวงกุญแจ ชุดไทลื้อ กระเป๋า ผ้าทอ เป็นต้น โบราณสถานในพื้นที่ ประกอบด้วย พระธาตุวัดพระธาตุสบแวน เจ้าหลวงเชียงแข็ง เจ้าหลวงเมืองมาง เจ้าหลวงเมืองหย่วน  มีกิจกรรมที่นักท่องเที่ยวสามารถร่วมมือทำผลิตภัณฑ์และบริการทางวัฒนธรรม เช่น ตัดตุงไส้หมู ทำมะกอน  สกรีนตุง ทอผ้า เป็นต้น มีสถานที่จำหน่ายสินค้าชุมชน เช่น กาดเมืองมาง ข่วงวัฒนธรรม ร้านกาละแมโบราณ ศูนย์วัฒนธรรมไทยลื้อวัดหย่วน กาดกองน้อยซอย 6 และมีช่องทางออนไลน์ต่างๆ อีกทั้งมีการสร้างและพัฒนานักเล่าเรื่องผู้นำทาง  มีสิ่งก่อสร้างและสถาปัตยกรรมที่สวยงาม มีเสน่ห์ สะอาด เช่น วัดนันตาราม อุโบสถวัดแสนเมืองมา สถานที่ท่องเที่ยวสำคัญประกอบด้วยศูนย์วัฒนธรรมเฉลิมราชพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดแสนเมืองมา หอประวัติศาสตร์ไทลื้อ 13 ห้อง ศูนย์วัฒนธรรมไทลื้อวัดญวนวัดแสนเมืองมา วัดหย่วน วัดพระธาตุสบแวน เฮินไทลื้อแม่แสงดาว  สกายวอล์คริมน้ำลาว สวนสุขภาพเชียงคำ 100 ปี มีกิจกรรมให้บริการนักท่องเที่ยวประจำในรูปแบบ walk in หรือจองล่วงหน้า